Arı Ürünleri Üretiminde Türkiye’de Örnek Merkez: DAGEM
Üniversitemiz
Arıcılık Araştırma
Geliştirme ve Uygulama Merkezi (DAGEM) Müdürü ve aynı zamanda Fen Edebiyat
Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Meral Kekeçoğlu, bölgemiz için
arıcılık alanında birçok katma değerli çalışma yürüten DAGEM hakkında önemli
bilgiler paylaştı.
DAGEM’in temel amacını; sosyal ve
bilimsel projeler ile bulunduğu bölgenin arıcılık alanındaki sorunlarına çözüm
üretmek ve arıcılığı kalkınmada öncelikli alanlardan biri haline getirmek
şeklinde açıklayan Doç. Dr. Meral Kekeçoğlu, “Merkezimiz akademik deneyimini,
topluma ve kalkınmaya katkı verecek alanlarda değerlendirmektedir. DAGEM’in bu
doğrultuda yapmış olduğu faaliyetler sayesinde arıcılık, Düzce için büyük bir
şans ve geçim kaynağı olmuştur.” ifadelerini kullandı.
DAGEM’de
Katma Değerli Birçok Çalışma Yürütülüyor
DAGEM’in bulunduğu il ve çevre
illere arıcılık eğitimleri ve danışmanlık hizmetleri verdiğini, bal dışındaki
arı ürünlerinin tanıtımı ve üretiminin teşvik edilmesini sağladığını belirten
Doç. Dr. Kekeçoğlu, “Arıcılık sektörü için gerekli yenilikçi uygulamalar ve
ARGE çalışmaları yürütmekteyiz. Arıcılığa yeni başlayacakların eğitilmesi
sonucunda arıcılık sektöründe istihdamın arttırılmasını amaçlıyoruz. Ayrıca
ülkemizde henüz çok yeni kavramlar olan arı zehiri, arı sütü, propolis ve apilarnil gibi bal dışındaki arı
ürünlerinin arıcılara tanıtımı ve üretimi gibi konularda da üreticilere
eğitimler vermekteyiz.” şeklinde konuştu.
Ar-Ge
Faaliyetleri
İhtisaslaşma süreci kapsamında 8 Ar-Ge
projesinin tamamlandığı bilgisini paylaşan Kekeçoğlu; “Düzce’de Üretilen Balların
Tıbbi Değerinin Belirlenmesi İçin Fizikokimyasal ve Fenolik İçeriğinin, Uçucu
Bileşiklerinin ve Antimikrobiyal Özelliklerinin Araştırılması”, “Düzce’de Üretilen
Propolislerin Tıbbi Değerinin Belirlenmesi İçin Kimyasal İçeriğinin, Fenolik ve
Flavonoidlerinin, Antioksidan ve Antimikrobiyal Özelliklerinin Araştırılması”, “Anadolu Balarısından (Apis mellifera anatoliaca) Doğal Olarak Elde Edilen Arı
Zehirlerinin Fizikokimyasal Özelliklerinin Belirlenmesi” “Arı Zehiri İle Krem Geliştirme”, “Erkek Arı
Larvası (Apilarnil) Yara İyileştirme Özelliği”, “Sigara Dumanına Maruz
Bırakılan Ratlarda Arı Kovanı Havası ve Propolis Uygulamalarının Canlı Ağırlık
ve Bazı Biyokimyasal Parametreler Üzerine Etkilerinin Araştırılması” ve “Propolisin Cinsiyete Bağlı
Miyokardiyal Iskemi-Reperfüzyon Hasarı Üzerine Etkisi: Östrojenin Rolü”
başlıklı projelerin sonuçlarının arı ürünlerinin katma değerini
arttıracağını sözlerine ekledi.
DAGEM
Yasal İşletme Statüsü Aldı
Merkezin, 2013 yılında DAGEM
markasını alarak bu marka altında üretim yapmaya başladığını belirten Öğretim
Üyemiz, “2019 yılında DAGEM, Düzce Tarım Orman Müdürlüğü’nden yasal işletme
statüsünü almıştır. Bu işletmede yasal olarak kestane balı, çiçek balı, polen,
propolis gibi ürünlerin markalı ve patentli olarak üretimi yapılmaktadır. Üretimdeki
asıl amaç, arıcılara örnek teşkil etmek, doğru üretim ve pazarlama konusunda
arıcılar için model oluşturmaktır.” dedi.
“Gençlerin
ve Ev Hanımlarının Eğitimini Özellikle Önemsiyoruz”
DAGEM’in verdiği arıcılık
eğitimlerine çiftçiler, arıcılar, kadınlar ve hatta üniversite öğrencilerinin
de katıldığını söyleyen Doç. Dr. Meral Kekeçoğlu, “Gençlerin ve ev hanımlarının
eğitimini özellikle önemsiyoruz. Eğitimlerde özellikle arı sütü üretimine
öncülük edecek olan kadınlara ağırlık vermeye çalışıyoruz. Teknik Arıcılık, Ana
Arı ve Arı Sütü Üretimi, Arı Ürünleri Üretim Yöntemleri ve Arı Zehiri Üretimi
konularında eğitimler veriyoruz. Eğitimlere katılımın yüksek olması, bilinçli üretimin
artması açısından büyük önem arz etmektedir.” tespitinde bulundu.
Bölgesel
Kalkınmada Propolisle İlgili Önemli Çalışmalar
Doç. Dr. Kekeçoğlu, “Düne kadar Düzce’de
hiç propolis üretimi yokken, DAGEM tarafından yapılan araştırma, geliştirme ve
üretim faaliyetleri sonunda Düzce ili ve çevre illerde arıcılar propolis
üretimine başladı. Geniş ormanlık alanları nedeniyle önemli bir propolis üretim
lokasyonu olan Düzce’nin propolis üretiminde lider olma şansı vardı. DAGEM olarak
bu şansı iyi değerlendirdik. Öncelikle Düzce propolisinin bilimsel
çalışmalarını yaptık. Bölge arıcısına ek gelir sağlamak için eğitim verdiğimiz
arıcıları propolis üretimine teşvik ettik. Üretilen propolisi doğrudan
satabilecekleri firmalar ile buluşmalarını ve sözleşmeli propolis üretimi için
protokol imzalamalarını sağladık. Daha
sonra bölgede üretilen propolisten sağlanan katma değeri daha fazla arttırmak
için fason üretim çalışmalarını başlattık.”
Arı
Zehiri Çalıştayı ve Sertifikalı Üretim Kursu Türkiye’de İlk Defa DAGEM
Tarafından Düzenlendi
Üniversitemizin arı zehri
konusunda da öncü olduğuna vurgu yapan Kekeçoğlu, “25-26 Eylül 2019
tarihlerinde, DAGEM olarak üniversitelerde bu alanda çalışan akademisyenleri,
kamu kuruluşlarını, özel sektör yetkililerini ve arıcıları harekete geçirerek
yaklaşık 400 katılımcının yer aldığı ‘Arı Zehiri Çalıştayı’ ve aynı zamanda
‘Sertifikalı Üretim Kursu’ düzenledik. Bu etkinliği düzenlemekteki amacımız,
son günlerde arıcılık sektöründe hızlı bir çıkış yapan arı zehirini, gerek
sağlık gerekse arıcılık sektörü açısından tüm paydaşların katıldığı bir
platformda değerlendirmekti. Arı Zehiri Çalıştayı ve Sertifikalı Üretim Kursu
Türkiye’de ilk defa DAGEM tarafından düzenlenmiştir. Üretim kursuna arıcılık
alanında çalışan bilim insanları, tıp doktorları, veteriner hekimler, arıcılar
ve özel sektörden yaklaşık 160 kişi katıldı. Çalıştay sonrası Tarım ve Orman
Bakanlığı harekete geçti ve arı zehiri için ‘Hayvansal Yan Ürün’ kategorisini
oluşturdu. Daha önce zehir ile ilgili resmi bir tanımlama yoktu. Bu çalıştay
sayesinde arıcılık sektörüne yeni bir gelir kaynağı, sağlık sektörüne de yeni
bir ürün kazandırılmasına katkı sağlamış olduk.” diyerek açıklamalarına devam
etti.
Arı zehirinin yeni nesil bir ürün
olup, son günlerde ani bir çıkış yaptığını dile getiren DAGEM Müdürümüz, “Özellikle
gram fiyatını yüksek olması (400 TL/gr) nedeniyle arıcılar için önemli bir
gelir kaynağı olarak görülüyor. Tabi bu yeni gözde ürün ile ilgili arıcıların
soruları ve sorunları oluyor. O nedenle biz DAGEM olarak öncelikle bu sorunlara
çözüm getirecek projeler üretmeye ve uygulamalar yapmaya çalışıyoruz. Örneğin
arıcılar şu anda hangi tip cihazla üretim yapacakları, en fazla ve en kaliteli
arı zehirini hangi dönemde nasıl alacakları, kovan dışından mı yoksa kovan
içinden mi alınan arı zehirinin daha kaliteli olduğu, analiz ve standartlar,
yasal prosedür ve pazar konusunda bir karmaşa yaşıyor. DAGEM olarak bu
sorunlara çözüm üretecek projeler ürettik.” şeklinde konuştu.
Türkiye’de
İlk Defa Anadolu Arı Zehirinin Kimyasal İçeriği Yapısını Konu Alan Yüksek
Lisans Tezi
DAGEM’de arı zehiri ürettiklerini söyleyen Doç. Dr. Meral
Kekeçoğlu, “Üretimi farklı mevsimlerde, farklı bitki florasının olduğu alanlarda,
kovan içinde ve kovan dışında yapıyoruz. Ayrıca arıcılar ile iş birliği
içerisinde çalışıp farklı illerden arı zehiri de tedarik edip bunların
analizlerini yaparak kalite değerlendirmesi ve standartların oluşturulmasına
yönelik faaliyetler yürütüyoruz. Böylece arıcıların sorunlarına ve sorularına
cevap verebiliyoruz. Bu bağlamda Türkiye’de ilk defa Anadolu arı zehirinin
kimyasal içeriği yapısını konu alan ‘Anadolu Balarısı’ndan (apis mellifera anatoliaca) Doğal Olarak Elde
Edilen Arı Zehirlerinin Fizikokimyasal Özelliklerinin Belirlenmesi’ başlıklı
yüksek lisans tezini ve ‘Arı Zehiri İle Krem Geliştirme’ isimli doktora tezini
tamamladık.” sözleriyle önemli hususların altını çizdi.
“Gelecekteki Planımız Arı Zehiri
Denilince Akla Düzce Üniversitesi’nin Gelmesini Sağlamak”
Arı zehirinin kozmetik ve sağlık
sektöründe kullanıldığını belirten Doç. Dr. Kekeçoğlu, “Özellikle osteoartrit,
rhomatoid artrit, kanser, fıtık, bel ağrısı, alerji, servikal omurga
burkulması, periferik yüz felci, tenisçi dirseği, epilepsi, muscular distrofi
(MS), multiple sklerozis (MD) gibi sağlık problerine iyi geldiği bilinmektedir.
Düzce’de propolis üretimini arttırmak, üretilen propolisi katma değeri
yüksek ürüne dönüştürmek ve ticarileştirmek hedefimiz vardı. Bunu başardık.
Şimdide aynı şeyi arı zehiri için yapmak istiyoruz. Ancak her şeyde olduğu gibi
bunun da önce bilimsel alt yapısını oluşturmak, daha sonra ürüne dönüştürmek
temel kriterimiz. Ülkemizde zehir üretimine henüz yeni başlandı. Türkiye’de ilk
Arı Zehiri Çalıştayını yaparak bu sektörün gelişimine öncülük ettik.
Gelecekteki planımız arı zehiri denilince akla Düzce Üniversitesi’nin gelmesini
sağlamaktır. Arı zehiri ile ilgili yasal süreçlerin oluşturulmasına öncülük
edecek çalışmalara devam edeceğiz. Arı zehiri üreten arıcılarımız için şu
andaki en önemli problem pazarlamadır. Bunun için arıcılık, arı ürünleri ve
apiterapi alanında çalışan akademisyenler ve özel sektör iş birliği ile pazar
oluşturacak ürünlere dönük projeler yapmak ve oluşan ürünü ticarileştirmek
planlarımız arasında yer almaktadır.” dedi.
“Apiair
(Arılı Kovan Havası) İle İlgili Bilimsel Çalışmalar da İlk Kez Düzce
Üniversitesi’nde Gerçekleşti”
DAGEM olarak Bölgesel Kalkınma
Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşma Programı kapsamında apiterapi
faaliyetlerini yaygınlaştırma çalışmalarına devam ettiklerini ifade eden Doç.
Dr. Meral Kekeçoğlu, “Kovan içi havanın solunması ile tedavi olarak bilinen
Apiair ile ilgili bilimsel çalışmaları da ilk kez Düzce Üniversitesi’nde tamamladık.
Apiair birçok ülkede KOAH, astım ve alerji hastalarını tedavi etmek amacıyla
uygulanmakla birlikte hiçbir bilimsel alt yapısı yoktu. Bu nedenle Apiair’e
ilişkin bilimsel çalışma dünya’da ilk kez Düzce Üniversitesi’nde yapılmış oldu.
Bu çalışmaların sonuçları KOAH, astım ve alerji hastaları için umut ışığı
olacaktır.”
“Bölgesel
Kalkınmaya İvme Kazandırmaya Çalışıyoruz”
Doç. Dr. Meral Kekeçoğlu,
açıklamalarını “Arı ürünlerinin gıda, kozmetik ve apiterapi amaçlı kullanımına
yönelik üretim, araştırma, geliştirme ve katma değeri yüksek ürünlere
dönüştürme faaliyetleri ile bölgesel kalkınmaya ivme kazandırmaya çalışıyoruz.
Bunu yaparken her zamanki gibi paydaşlarımızla iş birliğine ve güç birliğine
önem veriyoruz.” sözleriyle sonlandırdı.